Bu içerik Prof. Dr. Aşkın Yıldız tarafından hazırlanmıştır · Son gözden geçirme: 22 Haziran 2026
Ürojinekoloji Nedir?
Ürojinekoloji, kadın ürogenital sistemini ilgilendiren idrar kaçırma, sık idrara çıkma, pelvik taban gevşekliği ve organ sarkması gibi durumların tanı ve tedavisini kapsayan bir kadın hastalıkları alt alanıdır. Amaç, pelvik taban işlevini değerlendirerek günlük yaşam kalitesini iyileştirmektir.
İdrar Kaçırma Tipleri
İdrar kaçırma tek bir hastalık değildir; altta yatan mekanizmaya göre farklı tipleri vardır. Doğru tedavi için tipin belirlenmesi önemlidir.
- Stres tipi inkontinans: Öksürme, hapşırma, gülme veya ağırlık kaldırma gibi karın içi basıncın arttığı durumlarda idrar kaçırılır.
- Sıkışma tipi inkontinans: Ani ve bastırılamayan idrar yapma hissiyle birlikte, tuvalete yetişemeden kaçırma görülür.
- Mikst (karışık) tip: Stres ve sıkışma tipinin bir arada bulunduğu durumdur.
Pelvik Organ Sarkması (Prolapsus)
Pelvik organ sarkması; rahim, mesane veya bağırsağı destekleyen pelvik taban dokularının zayıflaması sonucu bu organların vajinaya doğru sarkmasıdır. Kasık bölgesinde dolgunluk veya baskı hissi, bir şeyin aşağı indiği duygusu ve bazen idrar yakınmaları eşlik edebilir. Şikâyetlerin derecesi kişiden kişiye değişir.
Tanı Yöntemleri
Değerlendirme; ayrıntılı bir öykü ve jinekolojik muayeneyle başlar. Şikâyetin tipini ve şiddetini anlamak için ek incelemeler gerekebilir.
- Hasta öyküsü ve şikâyet günlüğü (işeme günlüğü)
- Jinekolojik ve pelvik taban muayenesi
- İdrar tahlili ve gerektiğinde idrar kültürü
- Gerekli görülen durumlarda ürodinami ve ilgili görüntüleme incelemeleri
Tedavi Seçenekleri
Tedavi; idrar kaçırmanın tipine, şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanır. Birçok durumda cerrahi olmayan yöntemler ilk basamağı oluşturur.
- Yaşam tarzı düzenlemeleri: Kilo yönetimi, sıvı ve kafein alışkanlıklarının gözden geçirilmesi, kabızlığın önlenmesi ve mesane eğitimi gibi önlemler şikâyetleri azaltmaya yardımcı olabilir.
- Pelvik taban egzersizleri: Doğru tekniğle uygulanan Kegel egzersizleri, pelvik taban kaslarını güçlendirerek özellikle stres tipi inkontinansta destek sağlayabilir.
- TOT/TVT cerrahisi: Stres tipi inkontinansta, uygun hastalarda idrar kanalına askı (sling) yerleştirilerek destek sağlanan cerrahi yöntemlerdir.
- Prolapsus cerrahisi: Pelvik organ sarkmasında, sarkmanın tipine ve derecesine göre planlanan onarım ameliyatlarıdır.
Hangi yöntemin uygun olduğu kişiye göre değişir. Kesin tanı ve tedavi kararı, yüz yüze muayene ve gerekli incelemeler sonrasında verilebilir. Şikâyetlerinizle ilgili endişeleriniz varsa bir uzmana danışmanız önerilir.
İşlem Öncesi Hazırlık
Ürojinekolojik değerlendirme öncesinde idrar tahlili istenebilir ve şikâyetlerinizi anlamak için bir süre işeme alışkanlığınızı (mesane günlüğü) not etmeniz faydalı olabilir. Kullandığınız ilaçları ve geçmiş tedavilerinizi belirtmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Cerrahi planlanan durumlarda hekiminiz gerekli ek tetkikleri ve hazırlığı sizinle paylaşır.
Olası Riskler ve Yan Etkiler
İdrar kaçırma tedavileri genellikle iyi tolere edilir; uygulanan yönteme göre olası riskler değişir ve çoğu seyrek görülür:
- İşlem sonrası geçici idrar yapma güçlüğü
- İdrar yolu enfeksiyonu
- Nadiren şikâyetlerin zamanla tekrarlaması
- Cerrahi uygulanan durumlarda anesteziye bağlı genel riskler
Bu liste tüm olasılıkları kapsamaz; size özgü riskler, durumunuza göre hekiminiz tarafından açıklanır.
Kimler İçin Uygundur?
Ürojinekolojik değerlendirme; idrar kaçırma, sık idrara çıkma ya da pelvik organ sarkması yaşayan kişiler için uygundur. Uygulanacak yöntem, şikâyetin tipine ve şiddetine göre değişir; birçok durumda önce cerrahi olmayan yaklaşımlar denenir. Uygunluk kararı, yüz yüze muayene ve değerlendirme sonrasında verilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İdrar kaçırma yaşlanmanın normal bir parçası mıdır?
Yaşla birlikte sıklığı artsa da idrar kaçırma normal kabul edilmez; çoğu durumda değerlendirilip tedavi edilebilen bir sağlık sorunudur.
Pelvik taban (Kegel) egzersizleri işe yarar mı?
Doğru teknikle düzenli uygulandığında, özellikle stres tipi inkontinansta şikâyetlerin azalmasına yardımcı olabilir; uygunluğu muayeneyle değerlendirilir.
İdrar kaçırma tedavisi mutlaka ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Birçok durumda yaşam tarzı düzenlemeleri ve pelvik taban egzersizleri ilk seçenektir; cerrahi yalnızca gerekli görülen durumlarda gündeme gelir.